การทดลองสุ่ม
แซมเปิลสเปช และเหตุการณ์
การทดลองสุ่ม (random
experiment) หมายถึง การทดลองใดๆ
ที่ยังไม่สามารถทำนาย
หรือรู้ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น
แต่สามารถบอกได้ว่า
ผลลัพธ์ทั้งหมดที่จะเกิดขึ้นมีอะไรบ้าง
แซมเปิลสเปซ (sample space) หมายถึง
เซตของผลลัพธ์ทั้งหมดเท่าที่จะเกิดขึ้นได้จากการทดลองสุ่ม
เหตุการณ์ (event) หมายถึง สับเซตใดๆ
ของแซมเปิลสเปซ
เหตุการณ์ที่ประกอบด้วยผลลัพธ์เพียงผลลัพธ์เดียวเราเรียกว่า
เหตุการณ์อย่างง่าย ( simple event )
ความน่าจะเป็นของเหตุการณ์
( probability of an event )
แซมเปิลสเปซที่จะกล่าวต่อไปนี้
ถ้าไม่ได้ระบุเป็นอย่างอื่น
ขอตกลงว่าแซมเปิลสเปซจะเป็นเซตจำกัดเท่านั้น
กำหนด
| S |
= |
แซมเปิลสเปซ
ซึ่งแต่ละผลลัพธ์ใน S
มีโอกาสเกิดขึ้นเท่าๆ กัน |
| E |
= |
เหตุการณ์ใน
S |
| n(S) |
= |
จำนวนผลลัพธ์ใน
S |
| n(E) |
= |
จำนวนผลลัพธ์ใน
E |
ความน่าจะเป็นของเหตุการณ์
E ต่อไปจะเขียนด้วยสัญลักษณ์ P(E)
ซึ่งมีความหมายดังนี้
คุณสมบัติของความน่าจะเป็น
| ให้
S แทนเซมเปิลสเปซ และ A
แทนเหตุการณ์ จะได้ว่า |
| 1. 0 P(A) 1 |
3. P(A) = 1
ก็ต่อเมื่อ A = S |
| 2. P(A) = 0
ก็ต่อเมื่อ A = f |
4. ถ้า A B
แล้ว P(A) P(S) |
เหตุการณ์อิสระ
( independent events )
นิยาม
เหตุการณ์ 2 เหตุการณ์
จะได้ชื่อว่าเป็นเหตุการณ์อิสระก็ต่อเมื่อ
การเกิดหรือไม่เกิดเหตุการณ์หนึ่ง
จะไม่มีผลกระทบกระเทือนต่อความน่าจะเป็นของอีกเหตุการณ์หนึ่ง
| ตัวอย่าง
เช่น |
ถ้าเราโยนเหรียญ
และโยนลูกเต๋า 1 ลูก และให้ |
|
A =
เหตุการณ์ที่เหรียญขึ้นหน้าหัว |
|
B =
เหตุการณ์ที่ลูกเต๋าขึ้นแต้ม 1 |
จะพบว่า
ไม่ว่าเหตุการณ์ A
จะเกิดขึ้นหรือไม่ก็ตาม P(B) =
เสมอ
แสดงว่า A และ B
เป็นเหตุการณ์อิสระจากตัวอย่างที่กล่าวมาแล้วจะได้ว่า

ในทำนองเดียวกัน
ถ้า A1, A2,
An
ต่างเป็นเหตุการณ์อิสระซึ่งกันและกันแล้ว
P(A1 ว A2 ว
... ว An) = (P(A1).P(A2)...P(An)
เหตุการณ์ไม่อิสระ
( dependent events )
นิยาม
เหตุการณ์ 2 เหตุการณ์
จะได้ชื่อว่าเป็นเหตุการณ์ไม่อิสระ
ก็ต่อเมื่อ
ความน่าจะเป็นของเหตุการณ์หนึ่งจะไม่คงที่
ขึ้นอยู่กับว่าเหตุการณ์อีกเหตุการณ์หนึ่งจะเกิดขึ้นหรือไม่
| สูตร
ถ้า A และ B
จะเป็นเหตุการณ์ไม่อิสระแล้ว |
P( A ว B ) = P(A) . P(B/A) |
|
P( A ว B ) = P(A) . P(A/B) |
| หมายเหตุ |
สัญลักษณ์
P(B/A) |
หมายถึง
ความน่าจะเป็นของ B
หลังจากเกิดเหตุการณ์ A |
|
สัญลักษณ์
P(A/B) |
หมายถึง
ความน่าจะเป็นของ A
หลังจากเกิดเหตุการณ์ B |
|
ในทำนองเดียวกัน
ถ้า A1, A2, A3
An ต่างเป็นเหตุการณ์ไม่อิสระ
จะได้ว่า |
 |